เหล็กฉาก ขนาดและราคา เลือกแบบเท่ากันหรือไม่เท่ากันดี

เหล็กฉากเป็นเหล็กรูปพรรณที่เห็นได้ทั่วไปในงานโครงสร้างเบา ตั้งแต่ขาชั้นวางของในโรงเก็บ โครงหอถังน้ำ ไปจนถึงเหล็กยึดมุมเสาและงานเสริมความแข็งแรงตามจุดต่าง ๆ จุดเด่นของมันคือรูปตัวแอลที่ให้ความแข็งแรงในการต้านการดัดสูงเมื่อเทียบกับน้ำหนักเหล็กที่ใช้ และเชื่อมประกอบเข้ามุมได้ง่ายกว่าเหล็กรูปทรงอื่น

เหล็กฉากคืออะไร

เหล็กฉากคือเหล็กรูปพรรณที่มีหน้าตัดเป็นมุมฉากคล้ายตัวอักษรแอล ผลิตด้วยการรีดร้อนหรือพับขึ้นรูปจากเหล็กแผ่น โดยมี สมอ. เป็นผู้กำหนดมาตรฐานผลิตภัณฑ์เหล็กรูปพรรณในไทย ขึ้นอยู่กับความหนาและการใช้งาน เหล็กที่รีดร้อนจะมีมุมภายในโค้งมนเล็กน้อยและมีเนื้อสม่ำเสมอกว่า ส่วนเหล็กพับขึ้นรูปมีมุมคมกว่าและมักบางกว่า เหมาะกับงานเบาที่ไม่ต้องรับน้ำหนักมาก

เหตุผลทางวิศวกรรมที่ทำให้เหล็กฉากแข็งแรงกว่าเหล็กแผ่นที่ใช้เนื้อเหล็กเท่ากันคือรูปทรง การพับเหล็กเป็นมุมฉากทำให้เนื้อเหล็กกระจายออกห่างจากแกนกลาง ซึ่งเพิ่มความสามารถในการต้านการดัดอย่างมาก หลักการเดียวกันนี้อธิบายว่าทำไมเหล็กกล่องและเหล็กตัวซีจึงแข็งแรงกว่าเหล็กแท่งตันที่หนักเท่ากัน

เหล็กฉากขาเท่ากันกับขาไม่เท่ากัน

เหล็กฉากขาเท่ากันมีด้านทั้งสองยาวเท่ากัน เช่น 40 คูณ 40 มิลลิเมตร ใช้กับงานที่รับแรงจากสองทิศพอ ๆ กันหรืองานที่ยังไม่รู้ทิศแรงชัดเจน ส่วนขาไม่เท่ากันมีด้านหนึ่งยาวกว่า เช่น 75 คูณ 50 มิลลิเมตร ใช้เมื่อต้องการความแข็งแรงในการต้านการดัดในทิศทางเดียวเป็นหลัก โดยวางด้านยาวให้ตั้งฉากกับทิศของแรง

ตารางขนาดเหล็กฉากที่ใช้บ่อย

ตารางด้านล่างรวมขนาดเหล็กฉากที่หมุนเวียนบ่อยที่สุดในงานบ้านและงานโรงเรือนขนาดเล็ก ทุกขนาดมีหลายความหนาให้เลือก จึงต้องระบุความหนาควบคู่กับขนาดขาเสมอเวลาสั่ง เพราะเหล็กฉากขนาดเดียวกันที่ความหนาต่างกันมีทั้งราคาและกำลังรับแรงต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ

ความหนามีผลต่อราคามากกว่าขนาดขา

เหล็กฉากขนาดขาเท่ากันที่ความหนาต่างกันมีเนื้อเหล็กต่อเส้นไม่เท่ากัน ราคาจึงต่างกันตามน้ำหนัก การเทียบราคาระหว่างร้านโดยดูแค่ขนาดขาจึงเทียบไม่ได้จริง ต้องถามความหนาเป็นมิลลิเมตรควบคู่ไปด้วยทุกครั้ง หลักการนี้เหมือนกับเหล็กกล่อง ซึ่งอธิบายไว้ละเอียดที่บทความ ราคาเหล็กกล่อง ประโคนชัย

เหล็กฉากใช้ทำอะไรได้บ้าง

งานที่เหล็กฉากทำได้ดีเป็นพิเศษคืองานที่ต้องยึดสองระนาบเข้าหากันเป็นมุมฉาก เพราะรูปทรงของมันมีหน้าเรียบสองด้านให้ประกบและเจาะยึดได้ทันที ต่างจากเหล็กกลมที่ต้องบากปลายก่อนเชื่อม นี่คือเหตุผลที่ชั้นวางของในโรงงานและโครงสร้างชั่วคราวมักเลือกเหล็กฉากเป็นอันดับแรก

• ขาชั้นวางของ เจาะรูแล้วยึดน็อตได้เลย ปรับระดับชั้นง่าย
• โครงหอถังน้ำและโครงเสาเบา รับแรงอัดตามแนวยาวได้ดี
• เหล็กยึดมุมและเหล็กเสริมความแข็งแรง ตามจุดที่โครงอ่อนแรง
• โครงประตูรั้วและกรอบบานเหล็ก ให้ขอบที่ตรงและเรียบ
• รางและตัวยึดในงานติดตั้ง เช่นรางแขวนท่อหรือรางไฟ

งานที่ควรใช้เหล็กชนิดอื่นแทน

งานที่ต้องรับแรงดัดสูงในช่วงพาดยาว เหล็กตัวซีหรือเหล็กกล่องมักเหมาะกว่า เพราะหน้าตัดปิดหรือหน้าตัดตัวซีให้ค่าความแข็งแรงต้านการดัดสูงกว่าเหล็กฉากที่น้ำหนักใกล้เคียงกัน ส่วนงานที่ต้องดัดโค้ง เหล็กแป๊ปกลมทำได้สวยกว่ามาก อ่านรายละเอียดได้ที่ เหล็กแป๊ปกลม ขนาดและราคา

เลือกความหนาและป้องกันสนิม

เหล็กฉากที่ใช้งานกลางแจ้งต้องคิดเรื่องสนิมตั้งแต่ตอนเลือกซื้อ เพราะมุมภายในของตัวแอลเป็นจุดที่น้ำและฝุ่นสะสมได้ง่ายและระบายออกช้า ทางเลือกคือใช้เหล็กดำแล้วทาสีกันสนิมให้ทั่วโดยเฉพาะที่มุมใน หรือเลือกเหล็กชุบกัลวาไนซ์ที่ราคาสูงกว่าแต่ประหยัดค่าดูแลระยะยาวอย่างชัดเจน

1. ระบุว่าชิ้นนั้นรับอะไร น้ำหนักกด แรงดึง หรือแค่ยึดรูปทรง
2. ดูช่วงพาด ยิ่งพาดยาวยิ่งต้องขนาดใหญ่หรือหนาขึ้น
3. เผื่อความหนาสำหรับงานกลางแจ้ง เพราะสนิมกินเนื้อไปตามเวลา
4. ทาสีกันสนิมก่อนประกอบ ทาหลังประกอบจะเข้าไม่ถึงมุมใน
5. สอบถามที่หน้าร้าน แจ้งลักษณะงานมาเพื่อให้ช่วยแนะนำสเปก

เหล็กรีดร้อนกับเหล็กพับขึ้นรูป

เหล็กฉากรีดร้อนผลิตด้วยการรีดเหล็กร้อนให้ได้รูปทรงโดยตรง เนื้อเหล็กจึงสม่ำเสมอและมุมภายในโค้งมนเล็กน้อย เหมาะกับงานที่รับน้ำหนักจริง ส่วนเหล็กพับขึ้นรูปทำจากการพับเหล็กแผ่น มุมคมกว่าและมักบางกว่า ราคาถูกกว่าแต่รับแรงได้น้อยกว่าที่ขนาดเท่ากัน เวลาสั่งควรระบุให้ชัดว่าต้องการแบบไหน เพราะสองแบบนี้ราคาต่างกันมาก

ราคาและการสั่งเหล็กฉาก

เวลาสั่งเหล็กฉากให้บอกสี่อย่างคือขนาดขาเป็นมิลลิเมตร ความหนาเป็นมิลลิเมตร จำนวนเส้น และแบบว่าเป็นขาเท่ากันหรือไม่เท่ากัน ข้อสุดท้ายสำคัญเพราะสองแบบนี้ราคาและการใช้งานต่างกัน หากไม่แน่ใจว่างานที่ทำควรใช้แบบไหน ให้บอกลักษณะงานและช่วงพาดมา ทางร้านช่วยแนะนำสเปกที่เหมาะได้

เหล็กฉากมาตรฐานยาว 6 เมตรต่อเส้น การขนต้องใช้รถกระบะขึ้นไป ทางร้านมีรถของตัวเองสำหรับส่งถึงหน้างาน ค่าจัดส่งขึ้นอยู่กับระยะทางและปริมาณ แจ้งให้ทราบก่อนตกลงทุกครั้ง ดูเหล็กชนิดอื่นทั้งหมดได้ที่ เหล็ก ปลีก–ส่ง หรือดูวัสดุอื่นที่สั่งพร้อมกันได้ที่ วัสดุก่อสร้าง

คำถามที่พบบ่อย

สรุป

เหล็กฉากเป็นเหล็กรูปพรรณที่คุ้มค่าที่สุดสำหรับงานยึดสองระนาบเข้าหากันและงานโครงเบา เพราะมีหน้าเรียบสองด้านให้ประกบและเจาะได้ทันที การเลือกต้องดูทั้งขนาดขาและความหนาควบคู่กัน และสำหรับงานกลางแจ้งควรวางแผนเรื่องสนิมตั้งแต่ตอนซื้อ เพราะมุมในของเหล็กฉากคือจุดที่สนิมเริ่มก่อนเสมอ