ถ้าเคยมองขึ้นไปใต้หลังคาโรงจอดรถหรือโกดัง เหล็กที่พาดขวางเป็นแนวรับแผ่นหลังคาอยู่นั้นส่วนใหญ่คือเหล็กตัวซี มันเป็นเหล็กที่ออกแบบมาเพื่องานนี้โดยเฉพาะ และเป็นเหตุผลที่โครงหลังคาสมัยใหม่ใช้เหล็กน้อยลงกว่าเดิมมากแต่ยังรับน้ำหนักได้เท่าเดิม ความประหยัดนี้ไม่ได้มาจากการลดคุณภาพ แต่มาจากรูปทรงหน้าตัดที่ออกแบบมาให้ใช้เนื้อเหล็กอย่างมีประสิทธิภาพที่สุด
เหล็กตัวซีคือเหล็กรูปพรรณขึ้นรูปเย็นหน้าตัดคล้ายตัวอักษรซี ใช้เป็น แปหลังคา เป็นหลัก เพราะให้ความแข็งแรงต้านการดัดสูงเมื่อเทียบกับน้ำหนัก ทำให้พาดช่วงยาวได้โดยใช้เหล็กน้อยกว่าเหล็กกล่อง ความยาวมาตรฐาน 6 เมตรต่อเส้น
เหล็กตัวซีคืออะไร
เหล็กตัวซีผลิตจากการนำเหล็กแผ่นมาพับขึ้นรูปเย็นให้ได้หน้าตัดรูปตัวซี ประกอบด้วยส่วนหลังที่เป็นแผ่นตั้ง ปีกสองข้างที่พับออกมาตั้งฉาก และริมปีกที่พับกลับเข้าอีกครั้ง ริมพับกลับนี้ไม่ใช่การตกแต่ง แต่เป็นส่วนที่เพิ่มความแข็งแรงให้ปีกไม่บิดเมื่อรับแรง ซึ่งเป็นหัวใจของการออกแบบเหล็กขึ้นรูปเย็น
หลักการที่ทำให้เหล็กตัวซีคุ้มค่ากว่าคือการกระจายเนื้อเหล็กออกห่างจากแกนกลางของหน้าตัด ยิ่งเนื้อเหล็กอยู่ห่างจากแกนกลางมาก ค่าความแข็งแรงต้านการดัดก็ยิ่งสูง ผลลัพธ์คือเหล็กตัวซีที่หนัก 5 กิโลกรัมต่อเมตร อาจรับแรงดัดได้มากกว่าเหล็กกล่องที่หนักเท่ากัน ซึ่งแปลเป็นต้นทุนที่ถูกลงในโครงหลังคาทั้งหลัง
เหล็กตัวซีกับเหล็กกล่อง ต่างกันอย่างไร
เหล็กกล่องมีหน้าตัดปิดทั้งสี่ด้าน จึงต้านการบิดได้ดีกว่าและทาสีเก็บงานง่ายกว่า ส่วนเหล็กตัวซีมีหน้าตัดเปิดด้านหนึ่ง ทำให้ยึดสกรูจากด้านข้างได้สะดวกและเบากว่าที่ความแข็งแรงต้านการดัดเท่ากัน สำหรับแปหลังคาที่รับแรงในทิศทางเดียวเป็นหลัก เหล็กตัวซีจึงคุ้มกว่า อ่านรายละเอียดเหล็กกล่องได้ที่ ราคาเหล็กกล่อง ประโคนชัย
ตารางขนาดเหล็กตัวซีที่ใช้บ่อย
ขนาดเหล็กตัวซีระบุด้วยความสูงของหลัง ความกว้างปีก ความสูงริมพับ และความหนา เขียนติดกันเป็นชุดตัวเลข ตารางด้านล่างรวมขนาดที่ใช้บ่อยที่สุดในงานหลังคาบ้านและโรงเรือนขนาดเล็ก พร้อมช่วงพาดโดยประมาณที่แต่ละขนาดรับได้ ตัวเลขนี้เป็นแนวทางเบื้องต้น งานจริงควรให้ช่างหรือวิศวกรคำนวณตามน้ำหนักหลังคาที่ใช้
| ขนาด (สูง × ปีก × ริม) | ความหนาที่พบบ่อย | ช่วงพาดโดยประมาณ |
|---|---|---|
| 75 × 45 × 15 มม. | 1.6 – 2.3 มม. | ไม่เกิน 2 เมตร |
| 100 × 50 × 20 มม. | 1.6 – 2.3 มม. | ประมาณ 2 – 3 เมตร |
| 125 × 50 × 20 มม. | 2.0 – 3.2 มม. | ประมาณ 3 – 4 เมตร |
| 150 × 50 × 20 มม. | 2.3 – 3.2 มม. | ประมาณ 4 – 5 เมตร |
| 200 × 75 × 20 มม. | 2.3 – 3.2 มม. | 5 เมตรขึ้นไป |
ทำไมช่วงพาดจึงกำหนดขนาด
ยิ่งแปพาดยาวโดยไม่มีจุดรองรับ แรงดัดที่เกิดขึ้นกลางช่วงยิ่งมากขึ้นอย่างรวดเร็ว ไม่ได้เพิ่มเป็นเส้นตรงตามความยาว การเพิ่มช่วงพาดจากสองเมตรเป็นสี่เมตรจึงไม่ได้ต้องการเหล็กแค่สองเท่า แต่ต้องการหน้าตัดที่ใหญ่ขึ้นมากกว่านั้น นี่คือเหตุผลที่การเพิ่มจันทันหรือคานรองมักถูกกว่าการอัปไซส์แปทั้งหลังคา
เหล็กตัวซีใช้ทำอะไรได้บ้าง
งานหลักคือแปหลังคา แต่คุณสมบัติที่เบาและแข็งแรงทำให้ถูกนำไปใช้ในงานอื่นด้วย โดยเฉพาะงานที่ต้องการโครงที่รับแรงดัดในทิศเดียวและต้องยึดวัสดุแผ่นเข้ากับโครง ซึ่งเป็นลักษณะงานที่พบทั้งในหลังคา ผนัง และโครงสร้างชั่วคราว ข้อดีอีกอย่างที่ช่างชอบคือหน้าตัดเปิดด้านหนึ่งทำให้ยิงสกรูจากด้านข้างได้สะดวก ไม่ต้องเจาะทะลุสองผนังเหมือนเหล็กกล่อง
- แปหลังคา งานหลักที่ใช้มากที่สุด รับแผ่นเมทัลชีทหรือกระเบื้อง
- โครงผนังเบา เป็นเสาเคร่าสำหรับยึดแผ่นผนัง
- โครงโรงเรือนและเพิงเก็บของ เบาและประกอบเร็ว
- คานรองพื้นชั่วคราว ในงานที่ไม่ถาวร
- โครงป้ายและโครงกันสาด ที่ต้องการน้ำหนักเบา
- วัดระยะพาดจริง จากจันทันหนึ่งถึงจันทันถัดไป
- ดูน้ำหนักวัสดุมุง เมทัลชีทเบากว่ากระเบื้องคอนกรีตมาก
- คิดแรงลมในพื้นที่ โดยเฉพาะหลังคาที่ยื่นออกมาไม่มีผนังกั้น
- เลือกขนาดจากตาราง แล้วปรึกษาช่างยืนยันอีกครั้ง
- สั่งเผื่อความยาว เพราะแปต้องพาดเลยจุดรองรับเพื่อยึดสกรู
ทิศทางการวางแปมีผลต่อความแข็งแรง
เหล็กตัวซีต้องวางให้ด้านหลังซึ่งเป็นแผ่นตั้งอยู่ในแนวตั้งฉากกับทิศของแรง ไม่ใช่วางนอน เพราะความแข็งแรงต้านการดัดของหน้าตัดตัวซีมาจากความสูงของหลังเป็นหลัก การวางผิดทิศทำให้ได้ความแข็งแรงเพียงเศษเสี้ยวของที่ควรได้ และเป็นความผิดพลาดที่เห็นได้จากภายนอกยาก จนกว่าแปจะเริ่มแอ่นให้เห็นหลังผ่านฤดูฝนไปแล้ว
ราคาและการสั่งเหล็กตัวซี
เวลาสั่งเหล็กตัวซีต้องบอกชุดตัวเลขให้ครบคือความสูงหลัง ความกว้างปีก ความสูงริมพับ และความหนา เช่น 100 คูณ 50 คูณ 20 หนา 2.3 มิลลิเมตร การบอกแค่ความสูงอย่างเดียวไม่พอเพราะขนาดเดียวกันมีหลายความหนา และความหนาคือตัวที่มีผลต่อทั้งราคาและกำลังรับแรงมากที่สุด เหล็กรูปพรรณในไทยผลิตตามมาตรฐานที่ สมอ. กำหนด
หากยังไม่แน่ใจว่าต้องใช้ขนาดไหน ให้บอกระยะพาด ชนิดวัสดุมุง และขนาดพื้นที่หลังคามา ทางร้านช่วยแนะนำขนาดที่เหมาะได้ และคำนวณจำนวนเส้นให้พร้อมกัน ดูราคาวัสดุมุงหลังคาและอุปกรณ์ที่สั่งพร้อมกันได้ที่ วัสดุก่อสร้าง หรือดูเหล็กทุกชนิดที่ เหล็ก ปลีก–ส่ง
อย่าลืมสกรูและอุปกรณ์ยึด
งานแปหลังคาต้องใช้สกรูยึดแปเข้ากับจันทัน และสกรูยิงหลังคาที่มีแหวนยางกันน้ำสำหรับยึดแผ่นมุงเข้ากับแป สองอย่างนี้เป็นคนละชนิดและมักถูกลืมตอนสั่งของ ทำให้ต้องเสียเที่ยวกลับมาซื้อเพิ่ม แจ้งพื้นที่หลังคามาได้ ทางร้านจะคำนวณจำนวนสกรูที่ต้องใช้ให้พร้อมกับเหล็ก รวมทั้งแผ่นปิดครอบสันและอุปกรณ์กันนกที่ต้องใช้คู่กันในงานหลังคาเมทัลชีท
คำถามที่พบบ่อย
เหล็กตัวซีใช้ทำอะไร ?
งานหลักคือทำแปหลังคาสำหรับรับแผ่นเมทัลชีทหรือกระเบื้อง นอกจากนี้ยังใช้เป็นโครงผนังเบา โครงโรงเรือน และโครงป้ายได้ เพราะเบาและแข็งแรงต้านการดัดได้ดี
เหล็กตัวซีกับเหล็กกล่อง อันไหนดีกว่า ?
ขึ้นอยู่กับงาน สำหรับแปหลังคาที่รับแรงทิศเดียว เหล็กตัวซีคุ้มกว่าเพราะเบากว่าที่ความแข็งแรงเท่ากัน ส่วนงานที่ต้องต้านการบิดหรือเน้นความสวยงาม เหล็กกล่องเหมาะกว่า
แปหลังคาโรงจอดรถใช้ตัวซีขนาดไหน ?
ขึ้นอยู่กับระยะพาดระหว่างจันทัน ช่วงพาดประมาณ 2 ถึง 3 เมตรนิยมใช้ขนาด 100 คูณ 50 คูณ 20 มิลลิเมตร แต่ควรให้ช่างคำนวณตามน้ำหนักวัสดุมุงและแรงลมจริง
เหล็กตัวซี 1 เส้น ยาวกี่เมตร ?
ความยาวมาตรฐานคือ 6 เมตรต่อเส้น เวลาสั่งควรเผื่อความยาวสำหรับส่วนที่ต้องพาดเลยจุดรองรับเพื่อยึดสกรู ไม่ใช่คิดแค่ระยะพาดสุทธิ
สั่งเหล็กตัวซีต้องบอกอะไรบ้าง ?
บอกชุดตัวเลขให้ครบคือความสูงหลัง ความกว้างปีก ความสูงริมพับ และความหนา เช่น 100 คูณ 50 คูณ 20 หนา 2.3 มิลลิเมตร พร้อมจำนวนเส้นที่ต้องการ
ซื้อเหล็กตัวซีในประโคนชัยที่ไหน ?
กิจมอเตอร์วัสดุ อยู่ริมถนนบุรีรัมย์–ประโคนชัย เลย บขส.ประโคนชัย 2 กิโลเมตร มีเหล็กตัวซีหลายขนาดและความหนา พร้อมสกรูยึดครบ ส่งถึงหน้างานได้ โทร 044-671-111
สรุป
เหล็กตัวซีเป็นเหล็กที่คุ้มค่าที่สุดสำหรับงานแปหลังคา เพราะให้ความแข็งแรงต้านการดัดสูงที่น้ำหนักเบา การเลือกขนาดต้องเริ่มจากระยะพาดและน้ำหนักวัสดุมุง ไม่ใช่จากราคาต่อเส้น และเวลาสั่งต้องบอกชุดตัวเลขให้ครบทั้งสี่ค่า เพราะขนาดเดียวกันที่ความหนาต่างกันรับแรงได้ไม่เท่ากัน
บอกชนิด ขนาด และจำนวนที่ต้องการ หรือถ่ายรูปแบบส่งมาทางไลน์ ทางร้านตีราคากลับให้ในเวลาทำการ จันทร์–เสาร์ 08:00–17:00 น.